Meer
Publicatiedatum: 13-11-2018

Inhoud

Sitemap

Begroting 2019 Blz. 1  
Begroting 2019 Blz. 2  
Programma’s Blz. 3  
Inleiding Blz. 4  
Inleiding Blz. 5  
Begrotingsstrategie Blz. 6  
Vaststellen begroting Blz. 7  
Financieel beeld Blz. 8  
Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Blz. 9  
Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Blz. 10  
Kaderstellende documenten Blz. 11  
Thema Bestuur Blz. 12  
Thema Bestuur Blz. 13  
Doelstellingen Blz. 14  
Wij bewaken en bevorderen rechtsstatelijke en democratische waarden en burgerschap in de samenleving Blz. 15  
Wij betrekken de samenleving meer bij de besluitvorming Blz. 16  
Wij organiseren verkiezingen voor Provinciale Staten en het Europees Parlement Blz. 17  
Wij zijn een weerbare gemeente die ondermijnende activiteiten voorkomt en bestrijdt Blz. 18  
Wij zorgen dat onze organisatie voldoet aan de AVG, zodat de privacy van burgers gewaarborgd is Blz. 19  
Wij hanteren een 7-stappenplan om te voldoen aan de AVG. In 2019 voeren wij stap 3 uit, waarmee we overzicht en inzicht krijgen in de verwerking van persoonsgegevens Blz. 20  
Opsterland is bestuurlijk zelfstandig en in staat om toekomstige opgaven uit te voeren, zelf of in samenwerking met (keten)partners Blz. 21  
De raad houdt sturing op verbonden partijen Blz. 22  
In OWO-verband werken wij samen op ambtelijk niveau en trekken wij samen op in regionale verbanden Blz. 23  
Samen met vier andere regiogemeenten, de provincie en het waterschap voeren we de streekagenda Zuidoost-Fryslân uit Blz. 24  
Via het voorzitterschap van de P10 dragen wij bij aan verbetering van de leefbaarheid van het platteland Blz. 25  
Wij ontwikkelen een visie op samenwerking Blz. 26  
Opsterland heeft een modern bestuur met als kernwaarden transparantie, openbaarheid en resultaatgerichtheid Blz. 27  
Alle voorstellen aan de gemeenteraad bevatten een duurzaamheidsparagraaf Blz. 28  
Geschillen tussen inwoners, bedrijven en andere organisaties met de gemeente proberen wij vaker op te lossen via bemiddeling Blz. 29  
Wij betrekken de gemeenteraad bij nieuwe initiatieven meer aan de voorkant van het proces Blz. 30  
Wij voeren een actief en responsief communicatiebeleid Blz. 31  
Wij nodigen de samenleving uit om initiatieven te nemen en ondersteunen die waar mogelijk Blz. 32  
Wij geven de inwoners het "right to challenge" Blz. 33  
Wij werken samen met de dorpen en plaatselijkbelang-verenigingen Blz. 34  
Wij werken zoveel mogelijk volgens het principe van gekanteld werken Blz. 35  
Thema Dienstverlening en Organisatie Blz. 36  
Inleiding Blz. 37  
Doelstellingen Blz. 38  
De gemeente heeft de bedrijfsvoering op orde Blz. 39  
We verrichten de noodzakelijke activiteiten ten aanzien van de PIJOFACH taken Blz. 40  
Wij versterken het opdrachtgeverschap en eigenaarschap Blz. 41  
Dienstverlening is adequaat en persoonlijk Blz. 42  
De hele organisatie werkt volgens dezelfde dienstverleningsprincipes Blz. 43  
In 2020 voldoen we aan de Digitale Agenda 2020 Blz. 44  
Wij zetten communicatie in die past bij het doel Blz. 45  
Wij faciliteren actief de organisatie in het bereiken van (strategische) doelen Blz. 46  
Vanuit modern werkgeverschap onderzoeken wij wat nodig is om werkplekken en werkwijzen up-to-date te maken en starten wij een pilot Blz. 47  
We zetten op het juiste moment de juiste persoon op de juiste plek in de organisatie in (strategische personeelsplanning) Blz. 48  
Wij stellen een digitaliseringsagenda op (op basis van smart following) Blz. 49  
Wij voeren voor projecten een (Europese) subsidiescan in Blz. 50  
Wij werken volgens de principes van programmasturing Blz. 51  
Beleidsindicatoren Blz. 52  
Verbonden partijen Blz. 53  
Vennootschapsbelasting Blz. 54  
Onvoorzien Blz. 55  
Wat mag het kosten Blz. 56  
Toelichting op de financiën Blz. 57  
Programma 1 | Veiligheid Blz. 58  
Programma 1 | Veiligheid Blz. 59  
Kaderstellende documenten Blz. 60  
Thema Openbare orde en veiligheid Blz. 61  
Thema Openbare orde en veiligheid Blz. 62  
Doelstellingen Blz. 63  
Opsterland is een veilige en gezonde leefomgeving voor inwoners en bezoekers Blz. 64  
Bezoekers kunnen veilig deelnemen aan evenementen en activiteiten Blz. 65  
Buurtbemiddeling Blz. 66  
Geen leges kleinschalige evenementen Blz. 67  
Het veiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid van inwoners, ondernemers en bezoekers vergroten Blz. 68  
Meewerken aan initiatieven en evenementen daar waar het kan Blz. 69  
Opstellen integraal veiligheidsplan Blz. 70  
Personen met verward gedrag signaleren en escalatie voorkomen Blz. 71  
Beleidsindicatoren Blz. 72  
Verbonden partijen Blz. 73  
Wat mag het kosten Blz. 74  
Toelichting op de financiën Blz. 75  
Programma 2 | Verkeer en vervoer Blz. 76  
Programma 2 | Verkeer en vervoer Blz. 77  
Kaderstellende documenten Blz. 78  
Thema Verkeer, vervoer en wegen Blz. 79  
Thema Verkeer, vervoer en wegen Blz. 80  
Doelstellingen Blz. 81  
De 16 dorpen moeten goed toegankelijk zijn. Blz. 82  
Openbaar vervoer is voor alle inwoners beschikbaar Blz. 83  
We inspecteren alle beweegbare bruggen op de technische staat Blz. 84  
Wij actualiseren het Beeldkwaliteitsplan Openbare ruimte Blz. 85  
Wij voeren het Uitvoeringsplan GVVP 2015-2020 uit Blz. 86  
Het energieverbruik voor mobiliteit wordt binnen de gemeente opgewekt Blz. 87  
Wij kiezen bij de inrichting van de openbare ruimte waar mogelijk voor duurzame oplossingen Blz. 88  
Wij dragen bij aan de provinciale ambitie om 20% minder ongevallen te hebben in 2025 Blz. 89  
Dorpskommen worden fiets- en kindvriendelijk ingericht Blz. 90  
Wij zorgen voor verkeerseducatie Blz. 91  
Wij verminderen de milieubelasting door het verkeer Blz. 92  
We gaan de bermen ecologisch beheren Blz. 93  
Wij zorgen ervoor dat de overlast van verkeer niet toeneemt Blz. 94  
We reduceren de parkeeroverlast in wijken Blz. 95  
Beleidsindicatoren Blz. 96  
Verbonden partijen Blz. 97  
Wat mag het kosten Blz. 98  
Toelichting op de financiën Blz. 99  
Programma 3 | Economie Blz. 100  
Programma 3 | Economie Blz. 101  
Kaderstellende documenten Blz. 102  
Thema Werken Blz. 103  
Thema Werken Blz. 104  
Doelstellingen Blz. 105  
Ondernemers waarderen het ondernemingsklimaat in Opsterland hoger dan het Friese gemiddelde Blz. 106  
De gemeente speelt een zichtbare en actieve rol richting ondernemers Blz. 107  
Wij dringen regelgeving terug Blz. 108  
Wij stellen prioriteiten in de detailhandelsvisie Blz. 109  
Wij verbeteren de dienstverlening aan ondernemers Blz. 110  
Wij zorgen voor de aanleg van breedbandinternet Blz. 111  
Wij hebben een optimaal functionerende arbeidsmarkt Blz. 112  
Wij dragen bij aan de opleiding van meer vakmensen Blz. 113  
Wij stimuleren de samenwerkingsmogelijkheden tussen onderwijs en bedrijfsleven in de gemeente Blz. 114  
Wij stimuleren duurzame (circulaire) economie Blz. 115  
Transformatie bedrijventerreinen Blz. 116  
Wij steunen, waar mogelijk binnen bestaande kaders, slimme initiatieven om te komen tot een circulaire economie Blz. 117  
Wij stimuleren bedrijven om te verduurzamen Blz. 118  
Verbonden partijen Blz. 119  
Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen Blz. 120  
Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen Blz. 121  
Doelstellingen Blz. 122  
Ondernemers waarderen het vestigingsklimaat in Opsterland hoger dan het Friese gemiddelde Blz. 123  
Er is in de gemeente ruimte voor uitbreiding van of nieuwe vestigingslocaties Blz. 124  
Beleidsindicatoren Blz. 125  
Wat mag het kosten Blz. 126  
Toelichting op de financiën Blz. 127  
Programma 4 | Onderwijs Blz. 128  
Programma 4 | Onderwijs Blz. 129  
Kaderstellende documenten Blz. 130  
Thema Onderwijs Blz. 131  
Thema Onderwijs Blz. 132  
Doelstellingen Blz. 133  
Elk kind kan zich optimaal ontwikkelen Blz. 134  
Er is een dekkend aanbod van toegankelijke voorschoolse voorzieningen Blz. 135  
Er is voor- en vroegschoolse educatie (VVE) op alle peuteropvang-locaties Blz. 136  
Evaluatie IHP Blz. 137  
Kinderen die dreigen uit te vallen in het onderwijs worden vroegtijdig gesignaleerd en zo nodig ondersteund door het gebiedsteam Blz. 138  
Opstellen strategisch integraal huisvestingsplan Blz. 139  
Uitvoeren actieplan laaggeletterdheid Blz. 140  
Uitvoeren huidig integraal huisvestingsplan Blz. 141  
Beleidsindicatoren Blz. 142  
Wat mag het kosten Blz. 143  
Toelichting op de financiën Blz. 144  
Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie Blz. 145  
Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie Blz. 146  
Kaderstellende documenten Blz. 147  
Thema Cultuur Blz. 148  
Thema Cultuur Blz. 149  
Doelstellingen Blz. 150  
Wij stimuleren en faciliteren culturele initiatieven Blz. 151  
Er is een goede (structurele) basisstructuur voor de bibliotheekfunctie Blz. 152  
Met cultuureducatie stimuleren we de culturele ontwikkeling van kinderen Blz. 153  
Werkenber en tagonklik hâlde fan de Fryske taal Blz. 154  
Wij zorgen voor een onderscheidend cultureel aanbod voor volwassenen en kinderen Blz. 155  
Thema Toerisme en recreatie Blz. 156  
Thema Toerisme en recreatie Blz. 157  
Doelstellingen Blz. 158  
Kansen Benutten Blz. 159  
De recreatieve sector biedt een aantrekkelijk aanbod voor jong en oud Blz. 160  
Impuls openluchtzwembad Dundelle in Bakkeveen Blz. 161  
Toeristen worden uitgenodigd om naar Opsterland te komen en om langer te verblijven in onze gemeente Blz. 162  
Verbeteren van de staat van de recreatieve paden Blz. 163  
Verbonden partijen Blz. 164  
Thema Openbaar groen Blz. 165  
Thema Openbaar groen Blz. 166  
Doelstellingen Blz. 167  
De openbare ruimte is schoon, netjes, heel en uitnodigend Blz. 168  
De begraafplaatsen zijn passend ingericht met oog voor het gedenken en herdenken Blz. 169  
De openbare ruimte wordt onderhouden conform het beeldkwaliteitsplan Blz. 170  
Wateroverlast wordt zoveel mogelijk voorkomen Blz. 171  
In Opsterland worden gezichtsbepalende kenmerken en de landschappelijke en cultuurhistorische elementen op juiste waarde geschat en worden deze behouden voor toekomstige generaties Blz. 172  
Oude/ cultuurhistorische lanen worden zoveel mogelijk behouden Blz. 173  
We inventariseren en beschermen gebiedsdekkend de groene en cultuurhistorische structuren Blz. 174  
Wij stimuleren dat dorpen/wijken/straten de gemeente uitdagen als zij denken dat ze bepaalde taken beter kunnen uitvoeren dan de gemeente (right to challenge) Blz. 175  
We zetten ons in voor de bescherming en de verrijking van de biodiversiteit Blz. 176  
Bij noodzakelijke bomenkap planten wij waar mogelijk en wenselijk nieuwe bomen terug Blz. 177  
We beheren ons openbaar groen zodanig dat de biodiversiteit toeneemt Blz. 178  
Verbonden partijen Blz. 179  
Thema Sport Blz. 180  
Thema Sport Blz. 181  
Doelstellingen Blz. 182  
Sport is bereikbaar en toegankelijk voor iedereen Blz. 183  
Inzet buurtsportcoaches Blz. 184  
Stimuleren breedtesport Blz. 185  
Stimuleren Topsport: LDODK voorkeurslocatie topsport Blz. 186  
Uitvoeren onderzoeken mogelijkheden sportbedrijf Blz. 187  
Voldoende kwalitatief goede en toegankelijke sportaccommodaties Blz. 188  
Beleidsindicatoren Blz. 189  
Wat mag het kosten Blz. 190  
Toelichting op de financiën Blz. 191  
Programma 6 | Sociaal domein Blz. 192  
Programma 6 | Sociaal domein Blz. 193  
Kaderstellende documenten Blz. 194  
Thema Uitvoering sociale wetgeving Blz. 195  
Thema Uitvoering sociale wetgeving Blz. 196  
Doelstellingen Blz. 197  
Iedereen doet mee. Blz. 198  
Doeltreffende handhaving Blz. 199  
Evaluatie AV Friso Blz. 200  
Gemeente minimaal 5 % arbeidsgehandicapten in dienst Blz. 201  
Het armoedebeleid en kindpakket is bekend bij de inwoners Blz. 202  
Instroom beperken Blz. 203  
Meteen in beweging Blz. 204  
Onderzoek leer/werkbedrijf Blz. 205  
Participatie in gebiedsteam Blz. 206  
Streng aan de poort Blz. 207  
Uitbreiden tegenprestatie Blz. 208  
Verbonden partijen Blz. 209  
Thema Maatschappelijke ondersteuning Blz. 210  
Thema Maatschappelijke ondersteuning Blz. 211  
Doelstellingen Blz. 212  
Inwoners zijn zo veel en lang mogelijk zelfstandig Blz. 213  
Bestrijding eenzaamheid is speerpunt van beleid Blz. 214  
Brede en actieve lobby voor meer middelen in het sociaal domein Blz. 215  
Gerichte afspraken met zorgaanbieders Blz. 216  
Integrale en individuele voorzieningen als eigen kracht en netwerk niet toereikend zijn Blz. 217  
Inwoners die dat nodig hebben krijgen individuele voorzieningen op maat Blz. 218  
Inzet op meer algemene voorzieningen die er aan bijdragen dat minder individuele voorzieningen worden verstrekt (waaronder ouderenwerk) Blz. 219  
Ondersteunen en versterken 0’lijn (vrijwilligers en mantelzorgers) door gebiedsteam Blz. 220  
We beheersen de kostenontwikkeling binnen het sociaal domein Blz. 221  
Verbonden partijen Blz. 222  
Thema Jeugdhulp Blz. 223  
Thema Jeugdhulp Blz. 224  
Doelstellingen Blz. 225  
Elk kind kan zich optimaal ontwikkelen Blz. 226  
Betrekken zorgverzekeraars bij preventieacitiviteiten Blz. 227  
Gericht maatwerk van de grootste zorggebruikers in het kader van de jeugdwet (focus: inzet op groep met grootste effectiviteit) Blz. 228  
Gerichte resultaatafspraken met zorgaanbieders Blz. 229  
Het loket voor jeugdhulp is bekend bij inwoners Blz. 230  
Kwetsbare jongeren standaard begeleiden in de overgang naar volwassenheid (18-/18+) Blz. 231  
Vroegsignalering verbeteren door betere samenwerking met o.a huisartsen, scholen, jeugdgezondheidszorg en jeugdbescherming Blz. 232  
Verbonden partijen Blz. 233  
Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen Blz. 234  
Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen Blz. 235  
Doelstellingen Blz. 236  
Ruimte voor ontmoeting (dorpenbeleid en dorpshuizen) Blz. 237  
Aansluiten bij identiteit en wensen dorpen, dorpsvisie als uitgangspunt Blz. 238  
Dorpshuizen /mfa’s onderbrengen in stichtingen Blz. 239  
In elke dorp is een dorpshuisfunctie aanwezig Blz. 240  
Inzetten op ontwikkelen van dorpsregisseurs Blz. 241  
Ondersteunen in stand houden voorzieningen door bijvoorbeeld stichtingsvorm Blz. 242  
OZB sportvoorzieningen en dorpshuizen compenseren Blz. 243  
Verruimen dorpsbudgetten Blz. 244  
Dorpen en hun inwoners denken en werken aan hun toekomst en nemen initiatief bij het uitvoeren van de gewenste maatregelen Blz. 245  
Wij maken voor einde 2021 per dorp of cluster van dorpen een lokale duurzaamheidsagenda om de leefbaarheid te bevorderen Blz. 246  
Beleidsindicatoren Blz. 247  
Wat mag het kosten Blz. 248  
Toelichting op de financiën Blz. 249  
Programma 7 | Volksgezondheid en milieu Blz. 250  
Programma 7 | Volksgezondheid en milieu Blz. 251  
Kaderstellende documenten Blz. 252  
Thema Milieu Blz. 253  
Thema Milieu Blz. 254  
Doelstellingen Blz. 255  
Wij willen de kwaliteit van onze leefomgeving (bodem, lucht en water) verbeteren voor de toekomst Blz. 256  
We faciliteren himmelploegen die vrijwillig zwerfafval opruimen Blz. 257  
We onderzoeken de mogelijkheid voor het terugdringen van restafval (VANG-doelstellingen) Blz. 258  
We voeren een diftar-beleid voor het inzamelen van afval Blz. 259  
We voeren het gemeentelijk rioleringsplan uit Blz. 260  
Wij behouden en beschermen de huidige kwaliteit Blz. 261  
Wij saneren bij ontwikkeling van grond eventuele vervuilingen Blz. 262  
Wij voldoen voor 100% aan de kaderrichtlijn Water Blz. 263  
Schone grond blijft schoon en verontreinigde grond is beheerd Blz. 264  
We houden het bodembeleid, inclusief bodemkwaliteitskaarten bij Blz. 265  
We streven naar het behoud van de duisternis ‘s nachts voor de natuur en de dieren Blz. 266  
Uiterlijk in 2020 wijzen wij zones in het buitengebied aan om de duisternis te vergroten Blz. 267  
Verbonden partijen Blz. 268  
Thema Gezonde samenleving Blz. 269  
Thema Gezonde samenleving Blz. 270  
Doelstellingen Blz. 271  
Preventie van gezondheidsrisico’s Blz. 272  
Alle schoolpleinen, sportverenigingen en speeltuinen en/of andere plaatsen waar veel kinderen komen zijn rookvrij Blz. 273  
Terugdringen van gezondheidsachterstanden in Gorredijk Blz. 274  
Terugdringen verkoop alcohol aan jongeren onder de 18 jaar Blz. 275  
Uitvoeren preventieve programma’s voor gezondheidsbevordering voor jongeren en ouderen in kader netwerk JOGG-gemeenten: Jongeren op Gezond Gewicht Blz. 276  
Verbonden partijen Blz. 277  
Thema Duurzaamheid Blz. 278  
Doelstellingen Blz. 279  
De gemeente loopt voorop op het gebied van duurzaamheid en geeft het goede voorbeeld Blz. 280  
Wij stellen duurzaamheidsuitvoeringsplan op voor de (renovatie van) gemeentelijke gebouwen Blz. 281  
Wij streven naar 100% duurzame inkoop door de gemeente Blz. 282  
We coördineren alle duurzaamheidsmaatregelen die nodig zijn en ondersteunen alle afdelingen die actief aan de slag moeten Blz. 283  
We stellen een programma Duurzaamheid op inclusief een uitvoeringsprogramma Blz. 284  
Wij zetten in op 100.000 MWh duurzaam opgewekte energie in 2022 Blz. 285  
Wij onderzoeken hoe 100 ha zonnevelden gefaciliteerd kunnen worden en zijn actief betrokken bij onderzoek naar de mogelijkheden voor alternatieve energievoorzieningen (windenergie, geothermie, etc.) Blz. 286  
Wij zetten in op een energiebesparing van 50.000 MWh in 2022 Blz. 287  
Wij openen een energieloket met energie- ambassadeurs (duurzaamheidsloket) Blz. 288  
Beleidsindicatoren Blz. 289  
Wat mag het kosten Blz. 290  
Toelichting op de financiën Blz. 291  
Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden Blz. 292  
Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden Blz. 293  
Kaderstellende documenten Blz. 294  
Thema Ruimtelijke ordening Blz. 295  
Thema Ruimtelijke ordening Blz. 296  
Doelstellingen Blz. 297  
Wij kennen functies toe aan de gronden in Opsterland op zodanige wijze dat ze het meest ten opzichte van elkaar tot hun recht kunnen komen. Blz. 298  
We actualiseren de Omgevingsvisie Blz. 299  
We dringen bij de provincie aan op het afmaken van het ROM-project (incl. de toegezegde financiën) Blz. 300  
We voeren structureel overleg met Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en It Fryske Gea Blz. 301  
Wij bevorderen natuurinclusieve landbouw Blz. 302  
Wij kiezen bij de inrichting van de openbare ruimte waar mogelijk voor duurzame oplossingen Blz. 303  
Wij ondersteunen de herbestemming van leegkomende agrarische gebouwen actief Blz. 304  
Wij spannen ons maximaal in om bij leegstaande boerderijen de bestemming zo te wijzigen, dat er meerdere woningen kunnen worden gebouwd Blz. 305  
Thema Wonen Blz. 306  
Thema Wonen Blz. 307  
Doelstellingen Blz. 308  
Wij hebben een toekomstgericht woonklimaat, dat aansluit op demografische ontwikkelingen. Blz. 309  
We actualiseren de Woonvisie waar nodig Blz. 310  
Wij faciliteren goed onderbouwde woonplannen van de dorpen Blz. 311  
Wij stellen duurzaamheidseisen aan nieuwbouw Blz. 312  
Wij vergroenen de starterslening Blz. 313  
Wij zetten in op woningen voor ouderen Blz. 314  
Verbonden partijen Blz. 315  
Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen Blz. 316  
Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen Blz. 317  
Doelstellingen Blz. 318  
We bieden ruimte voor groei van de woningbouw. Blz. 319  
Nieuwe bouwlocaties worden, waar mogelijk, binnen de huidige grondpositie gerealiseerd Blz. 320  
We stimuleren en faciliteren marktpartijen bij hun ruimtelijke plannen Blz. 321  
Wij voeren een passend (actief – passief) grondbeleid. Blz. 322  
Beleidsindicatoren Blz. 323  
Wat mag het kosten Blz. 324  
Toelichting op de financiën Blz. 325  
Paragrafen Blz. 326  
Lokale heffingen Blz. 327  
Lokale heffingen Blz. 328  
Afval en Riolering Blz. 329  
Omgevingsvergunningen Blz. 330  
Lokale lastendruk Blz. 331  
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Blz. 332  
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Blz. 333  
Kengetallen Blz. 334  
Onderhoud kapitaalgoederen Blz. 335  
Onderhoud kapitaalgoederen Blz. 336  
Wegen en verhardingen Blz. 337  
Riolering Blz. 338  
Vaarwegen en kunstwerken (water) Blz. 339  
Groen Blz. 340  
Gebouwen Blz. 341  
Openbare verlichting Blz. 342  
Financiering Blz. 343  
Financiering Blz. 344  
Bedrijfsvoering Blz. 345  
Bedrijfsvoering Blz. 346  
Kaderstellende documenten Blz. 347  
Gekanteld werken Blz. 348  
Organisatieontwikkeling, meer doen met minder middelen Blz. 349  
Samenwerking in OWO-verband Blz. 350  
Professionalisering van de organisatie Blz. 351  
Overige ontwikkelingen Blz. 352  
Toezicht en controle op de gemeente Blz. 353  
Toezicht en controle op de gemeente Blz. 354  
Ad 1 Accountantscontrole en rechtmatigheid Blz. 355  
Ad 2 Audits informatiebeveiliging Blz. 356  
Ad 3 Horizontale verantwoording van college aan de gemeenteraad Blz. 357  
Ad 4 Interbestuurlijk toezicht door de provincie (verticaal toezicht) Blz. 358  
Ad 5 Rekenkamercommissie Opsterland Blz. 359  
Ad 6 Waarstaatjegemeente.nl Blz. 360  
Verbonden partijen Blz. 361  
Verbonden partijen Blz. 362  
Overzicht verbonden partijen Blz. 363  
Grondbeleid Blz. 364  
Grondbeleid Blz. 365  
Ontwikkelingen grondbedrijf Blz. 366  
Financiële begroting Blz. 367  
Overzicht van baten en lasten met toelichting Blz. 368  
Toelichting Blz. 369  
Totaaloverzicht baten en lasten Blz. 370  
Programma 0 Blz. 371  
Programma 1 Blz. 372  
Programma 2 Blz. 373  
Programma 3 Blz. 374  
Programma 4 Blz. 375  
Programma 5 Blz. 376  
Programma 6 Blz. 377  
Programma 7 Blz. 378  
Programma 8 Blz. 379  
Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd Blz. 380  
Overzicht geraamde incidentele baten en lasten Blz. 381  
Uiteenzetting financiële positie Blz. 382  
Balans Blz. 383  
EMU-Saldo Blz. 384  
Reserves Blz. 385  
Algemene reserve Blz. 386  
Voorzieningen Blz. 387  
Bijlage: Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld Blz. 388  
Bijlage: Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld Blz. 389