Meer
Publicatiedatum: 03-06-2020

Inhoud

Programma onderdelen

Jaarrekening

Grondslagen jaarrekening

Grondslagen jaarrekening

Inleiding

De waarderingsgrondslagen en de grondslagen voor het bepalen van het resultaat zijn bedoeld als leidraad om de gepresenteerde financiële gegevens in de jaarrekening juist te interpreteren.

Algemeen
De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Grondslagen voor waardering en resultaat
De waarderingsgrondslagen van de jaarrekening zijn gebaseerd op het BBV en vastgelegd in de Financiële Verordening. De activa worden gewaardeerd op basis van verkrijgings- of vervaardigingsprijs, dan wel nominale waarde. De passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voor de jaarrekening is het lasten en-batenstelsel gebruikt. Dat betekent dat we lasten en baten hebben toegerekend aan het jaar waarin de diensten of goederen zijn geleverd. Winsten worden alleen in aanmerking genomen als ze gerealiseerd zijn. Verliezen en risico’s die hun oorsprong hebben in het boekjaar, worden opgenomen als zij bekend zijn geworden voor opstelling van de jaarcijfers.

Vaste activa

Immateriële vaste activa
De immateriële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Op de bijdragen aan activa in eigendom van derden wordt lineair afgeschreven. De afschrijvingstermijn is dezelfde als die wordt gehanteerd voor soortgelijke eigen materiële activa.

Materiële vaste activa
Alle materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de oorspronkelijke verkrijgingsprijs (de inkoopprijs en de bijkomende kosten) of vervaardigingsprijs (de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige directe kosten), verminderd met de ontvangen subsidies en bijdragen die direct gerelateerd zijn aan het actief.

Materiële vaste activa zijn fysiek aanwezige activa. De materiële vaste activa zijn naar de volgende categorieën in te delen:
• Activa met een economisch nut;
• Activa met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven (heffings-gerelateerd economisch nut);
• Activa in de openbare ruimte met maatschappelijk nut.

Financiële vaste activa
De waardering van de financiële vaste activa is gebaseerd op de historische kostprijs c.q. nominale waarde. Indien de marktwaarde van een financieel vast actief duurzaam lager is dan de aanschafwaarde vindt afwaardering tot de lagere marktwaarde plaats. Bij (dreigende) oninbaarheid van leningen wordt een voorziening gevormd die in mindering wordt gebracht op de boekwaarde van de lening. Op deelnemingen en effecten wordt niet afgeschreven. De werkelijke waarde kan afwijken van de nominale waarde.

Vlottende activa

Voorraden
De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijp maken). Rente op grondexploitaties wordt geactiveerd en is daarmee ook onderdeel van de vervaardigingsprijs. Voor tussentijdse winstneming wordt de Percentage of Completion methode toegepast. Deze methode houdt in dat naar rato van de gerealiseerde opbrengsten en kosten de winst wordt berekend.

Vorderingen <1 jaar
De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid wordt een voorziening gevormd die in mindering wordt gebracht. Volgens de gekozen beleidslijn wordt er voor de vordering op openbare lichamen geen voorziening getroffen. Voor alle “overige debiteuren” wordt op basis van de ouderdomsanalyse een percentage van de hoofdsom als voorziening berekend.

Liquide middelen en overlopende activa
Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.

Vaste passiva

Eigen vermogen
Reserves worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

Voorzieningen
Volgens het BBV mag er een voorziening worden gemaakt in deze vier gevallen:
• Er zijn verplichtingen en verliezen waarvan de hoogte op de balansdatum niet zeker is, maar die wel redelijk ingeschat kunnen worden;
• Er zijn op de balansdatum risico’s die kunnen leiden tot verplichtingen of verliezen, waarvan de hoogte al redelijk in te schatten is;
• Er zullen kosten worden gemaakt in een volgend begrotingsjaar. Hiervoor mag een voorziening worden gevormd als het maken van die kosten zijn oorsprong mede in het huidige of in voorafgaande begrotingsjaren vindt en de voorziening is bedoeld om de lasten gelijk te verdelen over een aantal begrotingsjaren;
• Er worden bijdragen verstrekt aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b.
De voorzieningen worden gewaardeerd tegen nominale of contante waarde.

Vaste schulden > 1 jaar
Onder vaste schulden worden verstaan de schulden met een rente typische looptijd van 1 jaar of langer. De vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met de aflossingen.

Vlottende passiva
De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

Volledigheid

Omdat de gemeente afhankelijk is van het CAK kan de gemeente zelf de volledigheid van de opbrengsten uit de eigen bijdragen van het CAK niet garanderen. Intern worden controles uitgevoerd om vast te stellen of het CAK cliënten volledig in hun administratie heeft opgenomen (waaronder controle melding cliënt en opgave CAK).
 

Niet uit de balans blijkende verplichtingen
In de categorie niet uit de balans blijkende verplichtingen worden de meerjarige inkoopcontracten opgenomen tegen de resterende contractwaarde.

Continuïteit

De jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling

Balans en toelichting

Balans

ACTIVA 31-12-2019 31-12-2018 PASSIVA 31-12-2019 31-12-2018
Vaste activa Vaste passiva
Immateriële activa Eigen vermogen:
- Bijdragen aan activa in eigendom van derden 1.095 1.139 - Algemene reserve 10.211 13.281
- Bestemmingsreserves 6.194 8.949
16.405 22.230
Materiële activa - Resultaat verslagjaar na bestemming 6.593 2.485
- Economisch nut 35.556 37.359 22.998 24.715
- Economisch nut, heffing 11.924 12.842
- Maatschappelijk nut 12.175 11.842
59.655 62.043
Financiële activa Voorzieningen
Kapitaalverstrekkingen - Voorzieningen 7.811 11.794
- Deelnemingen 260 260
Leningen Vaste schulden
- Woningbouwcorporaties - 12.307 - Binnenlandse banken en overige financiële instellingen 27.200 42.307
- Overige langlopende leningen 1.745 275
Uitzettingen < 1 jaar 1.329 -
3.334 12.842
Totaal vaste activa 64.084 76.024 Totaal vaste passiva 58.009 78.816
Vlottende activa Vlottende passiva
Voorraden Netto-vlottende schulden
- Bouwgronden in exploitatie 1.459 1.767 - Kasgeldleningen 11.000 4.000
- Woningen 138 - - Overige schulden 2.001 1.636
1.597 1.767 13.001 5.636
Uitzettingen < 1 jaar
- Vorderingen op openbare lichamen 3.899 3.467
- Rek. crt. met niet fin. inst. - 1.198
- Overige vorderingen 2.212 2.568
6.111 7.232
Liquide middelen
- Banksaldi 576 3.246
- Kassaldi 1 1
577 3.247
Overlopende activa Overlopende passiva
- Nog te ontv. inkomsten 4.289 2.704 - Vooruitontv. bedragen 796 1.077
- Vooruitbetaalde kosten - - - Nog te bet. bedragen 4.852 5.445
4.289 2.704 5.648 6.523
Totaal vlottende activa 12.574 14.951 Totaal vlottende passiva 18.649 12.158
TOTAAL ACTIVA 76.658 90.974 TOTAAL PASSIVA 76.658 90.974
Borg- en garantstellingen 27.582 26.763

Vaste activa-Totaal specificatie

Toelichting op de balans

Alle bedragen x € 1.000 (tenzij anders aangegeven)

ACTIVA

 

Vaste activa Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Immateriële vaste activa 1.095 1.139
Materiële vaste activa 59.655 62.043
Financiële vaste activa 3.334 12.842
Totaal 64.084 76.024

Vaste activa-Immateriële vaste activa

Immateriële vaste activa Boekwaarde Investering Afschrijving Boekwaarde
31-12-2018 2019 2019 31-12-2019
Bijdrage activa in eigendom van derden 1.139 - 44 1.095
Totaal 1.139 - 44 1.095

Bovenstaand betreft de bijdrage aan de bibliotheek in Gorredijk.

Vaste activa- Materiële activa

De materiële vaste activa zijn te verdelen in materiële vaste activa met een economisch nut en materiële vaste activa met een maatschappelijk nut.

Materiële vaste activa Boekwaarde Investering Desinvestering Afschrijving Bijdragen Boekwaarde
Economisch nut 31-12-2018 2019 2019 2019 2019 31-12-2019
Gronden en terreinen 10.845 - 18 - - 10.826
Bedrijfsgebouwen 26.060 159 40 1.171 - 25.008
Grond, weg en waterbouwkundige werken 3.908 516 - 322 - 4.102
Vervoermiddelen 357 100 - 45 - 412
Machines, apparten en installaties 1.016 383 - 192 - 1.207
Overige materiële vaste activa 632 - - 197 - 434
Voorziening gronden en terreinen -5.459 7 -981 -6.432
Subtotaal 37.359 1.165 59 1.928 -981 35.556
Economisch nut met heffing
Grond, weg en waterbouwkundige werken 13.370 - - 562 - 12.808
Voorziening vervanging en verbetering riool -528 119 - -475 -884
Subtotaal 12.842 119 - 562 -475 11.924
Totaal economisch nut 50.200 1.283 59 2.489 -1.456 47.480
Maatschappelijk nut
Grond, weg en waterbouwkundige werken 11.419 1.386 308 700 - 11.796
Overige materiële vaste activa 424 - - 45 - 379
Subtotaal 11.842 1.386 308 745 - 12.175
Totaal 62.043 2.669 367 3.234 -1.456 59.655

Er zijn geen afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen geweest in 2019.

Voorziening vervanging en verbetering riool

Deze voorziening wordt toegelicht bij “Voorzieningen” onder de passiva.

Vaste activa- Financiële activa

Financiële vaste activa Boekwaarde Herrubricering Verstrekkingen Aflossingen Boekwaarde
31-12-2018 1-1-2019 2019 2019 31-12-2019
Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen 260 - - 260
Verstrekte leningen woningbouwverenigingen 12.307 12.307 -
Overige langlopende leningen 275 1.198 525 253 1.745
Uitzettingen in 's Rijks schatkist < 1 jaar - 3.000 1.671 1.329
Totaal 12.842 4.198 525 14.231 3.334

Kapitaalverstrekking aan deelnemingen

In onderstaand overzicht is naast de boekwaarde ook het aantal aandelen en de nominale waarde per aandeel weergeven in hele €.

Van de aandelen Fryslân Miljeu is de waarde teruggebracht naar de nominale waarde exclusief agio.

Kapitaalverstrekking aan deelnemingen Aandelen Boekwaarde
aantal 31-12-2019
Aandelen NV Afvalsturing Friesland 120 54.000
Aandelen Fryslan Miljeu 11.381 51.670
Caparis 3.465 3.465
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) 66.651 151.225
Publiek Belang Elektriciteitproductie BV 34.746 1
CBL Vernootschap BV 464 5
Claim Staat Vernootschap BV 464 5
Totaal 260.370

Leningen aan woningbouwverenigingen

In het verleden heeft de gemeente Opsterland, op grond van de destijds geldende wetgeving, leningen verstrekt aan woningbouwverenigingen. De gemeente fungeert hier als intermediair. De condities van de leningen zijn gelijk aan de condities waartegen de gemeente het geld heeft geleend. De gemeente ontving destijds een vergoeding van 0,4% over de hoofdsom als risicovergoeding.

Beide leningen zijn in 2019 volledig afgelost.

Leningen aan woningbouwverenigingen Resterend bedrag Herrubricering Opgenomen Rente Aflossingen Resterend bedrag
31-12-2018 1-1-2019 2019 2019 2019 31-12-2019
Elkien 5.500 204 5.500 -
Woonfriesland 6.807 389 6.807 -
Totaal 12.307 - - 593 12.307 -
Overige langlopende leningen Resterend bedrag Herrubricering Opgenomen Rente Aflossingen Resterend bedrag
31-12-2018 1-1-2019 2019 2019 2019 31-12-2019
Gemeentelijke Kredietbank Fryslan 77 - - - 77
Vereniging PCBO Ureterp 69 - - 12 58
Korfbalvereniging LDODK 65 - - 5 60
Voetbalvereniging Gorredijk 64 - - 5 58
Verstrekte leningen SVN - 1.103 192 18 231 1.064
Rekening courant SVN - 95 333 - 428
Totaal 275 1.198 525 18 253 1.745

Vlottende activa- Totaal specificatie

Vlottende activa Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Voorraden 1.597 1.767
Uitzettingen < 1 jaar 6.111 7.232
Liquide middelen 576 3.247
Overlopende activa 4.289 2.704
Totaal 12.574 14.951

Vlottende activa- Voorraden

Voorraden Boekwaarde Kosten Winstneming Opbrengsten Boekwaarde Voorziening Jaarrekening
31-12-2018 2019 2019 2019 31-12-2019 31-12-2019 31-12-2019
Voorraad bouwgrond in exploitatie 1.767 487 475 -1.380 2.223 -764 1.459
Voorraad woningen - 138 138 0 138
Totaal 1.767 625 475 -1.380 2.361 -764 1.597
Voorraad bouwgrond in exploitatie Boekwaarde Kosten Winstneming Opbrengsten Boekwaarde Voorziening Jaarrekening
Woongebieden 31-12-2018 2019 2019 2019 31-12-2019 31-12-2019 31-12-2019
Frieschepalen-Locatie De Skans 42 13 - - 55 - 55
Gorredijk-Loevestein fase 4 west -104 135 8 -106 -66 - -66
Hemrik-Fabryksleane 167 15 116 -213 85 - 85
Lippenhuizen-De Wiken 39 21 154 -253 -40 - -40
Terwispel-Kolderveen -20 7 7 - -6 - -6
Tijnje-Riperwalden 30 4 - -1 89 -57 32
Ureterp-Noord -286 5 - - -281 - -281
Ureterp-De Hege Kamp 151 187 190 -712 -184 - -184
Wijnjewoude-Zuidwest -194 2 - -73 -265 - -265
Subtotaal -176 390 475 -1.358 -613 -57 -670
Industriegebieden
Gorredijk-Industrie 2.079 97 - -22 2.973 -707 2.266
Subtotaal 1.903 487 475 -1.380 2.360 -764 1.596
Voorziening 'nog uit te voeren werken' -136 - - - -136 - -136
Totaal 1.767 487 475 -1.380 2.223 -764 1.459

Bouwgrond in exploitatie

De voorraad bouwgrond in exploitatie (BIE) wordt gevormd door gronden in eigendom van de gemeente waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld.

Zoals blijkt uit het onderstaande overzicht, bedraagt de boekwaarde van de BIE eind 2019 € 1,4 miljoen. Rekening houdend met de nog te maken kosten en de te verwachten opbrengsten kunnen de diverse complexen op termijn worden afgesloten met een voordelig resultaat van in totaal € 2 miljoen. Hierbij wordt echter wel de kanttekening geplaatst dat het behalen van dit resultaat voor een belangrijk deel afhankelijk is van economische factoren. Het "economische tij” is van grote invloed op de verkoopopbrengsten. Een vertraging of uitval van de verkopen verlaagt de winstgevendheid van de complexen.

De voorziening “nog uit te voeren werken” wordt gepresenteerd als correctie op de boekwaarden van de voorraad bouwgronden in exploitatie.

Voorziening voorraad BIE Boekwaarde Mutatie Boekwaarde
31-12-2018 2019 31-12-2019
Tijnje-Riperwalden 56 1 57
Gorredijk-Industrie 818 -111 707
Totaal 874 -110 764
Verloopoverzicht prognose BIE Boekwaarde Nog te maken Nog te ontvangen Opbrengst Resultaat Looptijd Te verkopen
Woongebieden 31-21-2019 kosten bijdragen verkopen (- is negatief) t/m in m2
Frieschepalen-Locatie De Skans 55 59 - 115 1 2023 1.320
Gorredijk-Loevestein fase 4 west -66 1.076 - 1.160 150 2023 8.471
Hemrik-Fabryksleane 85 267 - 407 54 2021 3.370
Lippenhuizen-De Wiken -40 109 - 451 382 2021 5.408
Terwispel-Kolderveen -6 29 - 38 16 2022 10.920
Tijnje-Riperwalden 89 36 - 68 -57 2021 563
Ureterp-Noord -281 289 - 340 332 2022 1.595
Ureterp-De Hege Kamp -184 1.543 63 3.113 1.817 2025 16.495
Wijnjewoude-Zuidwest -265 198 - 75 141 2.022 606
Subtotaal -613 3.607 63 5.767 2.835
Industriegebieden
Gorredijk-Industrie 2.973 993 - 3.259 -707 2030 55.172
Totaal 2.360 4.601 63 9.026 2.128

De bedragen in de kolommen "nog te maken kosten" en "nog te ontvangen bijdragen" zijn gebaseerd op de meest recente exploitatieopzetten.

Voorraad woningen Boekwaarde Mutatie Boekwaarde
31-12-2018 2019 31-12-2019
Ringenoldusstrjitte 5, Gorredijk - 138 138
Totaal - 138 138

Vlottende activa- Uitzettingen <1 jaar

Uitzettingen < 1 jaar Boekwaarde Herrubricering Boekwaarde
31-12-2018 1-1-2019 31-12-2019
Vorderingen op openbare lichamen 3.467 - 3.899
Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd < 1 jaar 1.198 -1.198 -
Overige vorderingen 2.568 - 2.212
Totaal 7.232 -1.198 6.111
Vorderingen openbare lichamen Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
BTW Compensatiefonds 3.657 3.135
Debiteuren openbare lichamen 242 332
Totaal 3.899 3.467

Vorderingen op openbare lichamen

De post ”Vorderingen op openbare lichamen” bestaat voor het grootste deel uit een vordering op het BTW Compensatiefonds. Ultimo 2019 bedroeg deze vordering € 3,6 miljoen.

Uitzettingen in 's Rijks schatkist met rentetypische looptijd < 1 jaar

Met de gewijzigde wet Fido beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden voortaan zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Deze consolidatie van schuldverhoudingen tussen overheden onderling kan in de eerste plaats worden bereikt door middel van verplicht schatkistbankieren. In de tweede plaats kan consolidatie worden bereikt doordat decentrale overheden hun overtollige middelen gebruiken om onderling leningen te verstrekken. Dit heeft eenzelfde effect op de EMU-schuld als het aanhouden van overtollige middelen in de schatkist. Van de tweede optie is in 2019 geen gebruik gemaakt. Voor 2019 is een drempelbedrag vastgesteld van 0,75% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag bedraagt € 589.400.

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000)
Verslagjaar 2019
(1) Drempelbedrag 589,4
Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4
(2) Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen 357 378 415 368
(3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag 232 211 175 221
(3b) = (2) > (1) Overschrijding van het drempelbedrag - - - -
(1) Berekening drempelbedrag
Verslagjaar
(4a) Begrotingstotaal verslagjaar 78.585
(4b) Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen 78.585
(4c) Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat -
(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000 Drempelbedrag 589,4
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4
(5a) Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) 32.137 34.431 38.138 33.880
(5b) Dagen in het kwartaal 90 91 92 92
(2) - (5a) / (5b) Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen 357 378 415 368
Overige vorderingen Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Debiteuren 398 373
Debiteuren belastingen 270 617
Vorderingen sociale zekerheden 2.327 2.374
Subtotaal 2.995 3.363
Voorziening oninbaar -783 -795
Totaal 2.212 2.568
Vorderingen sociale zekerheden Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Terugvordering en verhaal, leenbijstand 1.129 1295
Krediethypotheken 514 463
BBZ 684 616
Totaal 2.327 2374

Tabel verloop voorziening dubieuze debiteuren?

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de voorziening dubieuze debiteuren voor een belangrijk deel bestaat uit vorderingen op basis van diverse sociale zekerheidsuitkeringen (Algemene bijstand c.a.). De inbaarheid van deze vorderingen wordt jaarlijks beoordeeld. Op grond van de uitgevoerde beoordeling wordt de voorziening dubieuze debiteuren indien nodig aangepast.

Vlottende activa- Liquide middelen

Liquide middelen 31-12-2018 Herrubricering Mutatie 31-12-2019
Banksaldi 246 329 576
Uitzetting in 's-Rijks schatkist < 1jr 3.000 -3.000 - -
Subtotaal 3.246 329 576
Kassaldi 1 - 1
Totaal 3.247 329 576

Vlottende activa- Overlopende activa

Overlopende activa Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Nog te ontvangen inkomsten 4.289 2.704

Vaste passiva- Totaal specificatie

Vaste passiva Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Eigen vermogen 22.998 24.715
Voorzieningen 7.811 11.794
Vaste schulden 27.200 42.307
Totaal 58.009 78.816

Vaste passiva- Specificatie Eigen vermogen

Eigen vermogen Stand per Mutatie Mutatie Stand per
31-12-2018 Bij Af 31-12-2019
Algemene reserve
Buffer 7.500 - - 7.500
Vrij besteedbaar 3.999 4.267 5.555 2.711
Investeringen 1.782 - 1.782 -0
Subtotaal algemene reserve 13.281 4.267 7.337 10.211
Bestemmingsreserves 8.949 1.025 3.780 6.194
Totaal van de reserves 22.230 5.292 11.117 16.405
Resultaat verslagjaar 2.485 6.593 2.485 6.593
Totaal eigen vermogen 24.715 11.885 13.602 22.998
Totaal algemene reserve 13.281 4.267 7.337 10.211
Aantal inwoners gemeente Opsterland 29.725 29.720
Algemene reserve per inwoner (in €) € 446,81 € 343,58

Vaste passiva- Eigen vermogen- Algemene reserve

Algemene reserve Storting Onttrekking Saldo
Saldo ultimo 2018 13.281
Resultaat 2018 2.485
Totaal bij: 2.485
Budgetoverhevelingen van 2018 naar 2019:
Asbestsanering sportgebouw Nijbeets -33
Beveiliging/privacy -28
Gidsgelden -42
Kansen Beetsterzwaag -25
Overig:
Resultaat Perspectiefbrief 2019 -2.278
Saldo begroting 2019 -3.150
Totaal af: -5.556
Saldo ultimo 2019 10.211

Algemeen:

Bij het vaststellen van de primitieve begroting 2019 is besloten het negatieve resultaat van de begroting van € 3,2 miljoen te onttrekken aan het vrije deel van de algemene reserve. Bij het vaststellen van de Perspectiefbrief 2019 is € 2,3 miljoen aan het vrije deel van de algemene reserve onttrokken om de Perspectiefbrief sluitend te krijgen.

Buffer

De buffer binnen de algemene reserve is door de gemeenteraad vastgesteld. Deze buffer is gevormd om eventuele onvoorziene tegenvallers op te vangen. Bij het vaststellen van de nota Reserves en Voorzieningen zijn bestemmingsreserves vrijgevallen ten gunste van de algemene reserve.

Vrij besteedbaar

Het vrij besteedbare deel van de algemene reserve is het bedrag dat bijvoorbeeld beschikbaar is voor de financiering van lasten waarvoor op geen enkel andere wijze dekking kan worden gevonden. Daarnaast behoort het vrij besteedbare deel tot het reguliere weerstandsvermogen van de gemeente.

Investeringen

Het “investeringen”-deel van de algemene reserve geeft ruimte voor het realiseren van investeringen die nog niet volledig zijn uitgekristalliseerd voor een eigen reserve maar waarvan al wel een globaal beeld is van de verwachting.

Vaste passiva- Eigen vermogen- Bestemmingsreserves

Bestemmingsreserves Stand per Bij (storting) Af (onttrekking) Stand per Soort reserve
Programma Omschrijving 31-12-2018 2019 2019 31-12-2019
0 Reserve organisatiedoelstellingfonds 297 38 - 336 egalisatie
Totaal programma 0 297 38 - 336
2 Reserve ontsluitingsweg Loevestein Gorredijk 518 - 518 - besteding
2 Reserve GVVP 181 - 181 - besteding
2 Reserve onderhoud verharding BKP 248 248 496 - egalisatie
2 Reserve onderhoud wegen - - - - egalisatie
Totaal programma 2 947 248 1.194 -
3 Reserve Breedband internet 148 - 148 - besteding
3 Reserve recreatie en toerisme 316 174 153 337 egalisatie
Totaal programma 3 465 174 301 337
4 Reserve MFA Gorredijk 1.083 - 1.083 - besteding
4 Reserve De Treffer - 263 - 263 besteding
4 Reserve huisvesting basisonderwijs 4.690 - 569 4.121 egalisatie
4 Reserve huisvesting speciaal onderwijs 405 24 - 429 egalisatie
Totaal programma 4 6.177 287 1.652 4.812
6 Reserve verbouw dorpshuizen 90 30 65 55 besteding
6 Reserve zwembad Bakkeveen - 100 27 74 besteding
Totaal programma 6 90 130 92 129
7 Reserve Riolering 86 - - 86 egalisatie
Totaal programma 7 86 - - 86
8 Reserve duurzaam bouwen 23 - 23 - egalisatie
8 Reserve Komplannen 419 - 283 136 egalisatie
8 Reserve herinrichting Skoalleleane Ureterp 63 - 63 - besteding
8 Reserve herinrichting de Vlecke Gorredijk 148 - 148 - besteding
8 Reserve Invoering omgevingswet 234 149 25 358 egalisatie
Totaal programma 8 886 149 541 494
Totaal 8.949 1.025 3.780 6.194

De bestemmingsreserves maken geen onderdeel uit van het weerstandsvermogen. De raad kan bestemmingsreserves "vrij" maken door ze te laten vervallen.

Vaste passiva-Eigen vermogen-Toelichting Bestemmingsreserves

Programma 0

Reserve organisatiedoelstellingsfonds

De doelstelling van deze egalisatiereserve is het egaliseren van kosten die verband houden met organisatieontwikkeling, mobiliteitsbevordering en uitstroom van personeel als gevolg van bezuinigingen en/of OWO-samenwerking. De egalisatie over 2019 betreft een storting van € 38.000 in deze reserve.

Programma 2

Reserve ontsluitingsweg Loevestein Gorredijk

Deze reserve heeft als doel het dekken van de eenmalige afschrijving van de investering in de herinrichting van de ontsluitingsweg Loevestein te Gorredijk. Omdat eenmalige afschrijving volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV) niet meer is toegestaan valt deze reserve vrij.

Reserve GVVP

Deze reserve heeft het doel het dekken van een tweetal GVVP-projecten. Omdat eenmalige afschrijving volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV) niet meer is toegestaan valt deze reserve vrij. 

Reserve onderhoud verharding BKP

Deze reserve heeft als doel het egaliseren van de kosten die verband houden met onderhoud verharding BKP. In 2019 is een storting gedaan van € 248.000. In 2019 is € 496.000 voor dit doel besteed.

Reserve onderhoud wegen

Deze reserve heeft als doel het egaliseren van onderhoudskosten wegen. In 2019 hebben geen mutaties plaatsgevonden.

Programma 3

Reserve breedbandinternet/glasvezelnetwerk

Deze reserve heeft als doel het dekken van de eenmalige afschrijving van de investering in breedbandinternet/glasvezelnetwerk. Het doel waarvoor deze reserve is gevormd is afgerond daarom valt reserve vrij.

Reserve recreatie en toerisme

Het saldo van de baten (toeristenbelasting) en lasten (kosten van recreatie) wordt aan deze reserve onttrokken of toegevoegd. 

Programma 4

Reserve MFA Gorredijk

In 2019 is besloten het project MFA Gorredijk te stoppen. De reserve is geheel vrijgevallen.

Reserve De Treffer

Het doel van deze reserve is het dekken van de kosten die samenhangen met de bouw van De Treffer die direct afgeboekt mogen worden.

Reserve huisvesting basisonderwijs

Deze reserve heeft als doel het egaliseren van de kosten van huisvesting van het basisonderwijs. Er is in 2019 € 569.000 onttrokken aan deze reserve.

Reserve huisvesting speciaal onderwijs

Deze reserve heeft als doel het egaliseren van de kosten van huisvesting van het speciaal onderwijs. In 2019 is er € 24.000 toegevoegd aan deze reserve.

Programma 6

Reserve verbouw dorpshuizen

Het dorpshuizenbeleid is gebaseerd op het uitgangspunt dat elk dorp beschikt over een openbare accommodatie voor sociale- en culturele activiteiten. Het doel van deze reserve is het dekken van de gemeentelijke bijdrage in de kosten van verbouwing van dorpshuizen. Elk jaar wordt € 30.000 in deze reserve gestort. In 2019 is € 65.000 aan deze reserve onttrokken ten behoeve van de subsidiëring van de verbouwing van MFC De Swingel in Wijnjewoude.

Reserve zwembad Bakkeveen

Deze reserve is bedoeld voor een impuls voor zwembad Bakkeveen. In 2019 is € 26.000 aan deze reserve onttrokken ten behoeve van de verbouw Dúndelle voor de huisvesting van het toeristisch informatiepunt (TIP).

Programma 7

Reserve Riolering

Deze reserve heeft een egalisatiefunctie. In 2019 waren geen mutaties noodzakelijk.

Programma 8

Reserve duurzaam bouwen

De reserve duurzaam bouwen heeft een egalisatiefunctie. In 2019 is besloten deze reserve op te heffen.

Reserve komplannen

De reserve komplannen heeft een egalisatiefunctie. In 2019 is voor € 32.000 geëgaliseerd. Daarnaast is besloten om een deel van deze reserve (€250.000) te laten vrijvallen.

Reserve herinrichting Skoalleane Ureterp

Deze reserve heeft het doel het dekken van de eenmalige afschrijving van de investering in de herinrichting van de Skoalleane te Ureterp. Omdat eenmalige afschrijving volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV) niet meer is toegestaan valt deze reserve vrij.

Reserve herinrichting De Vlecke Gorredijk

Deze reserve heeft het doel het dekken van de eenmalige afschrijving van de investering in de herinrichting van De Vlecke Gorredijk. Omdat eenmalige afschrijving volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV) niet meer is toegestaan valt deze reserve vrij.

Reserve invoering omgevingswet

Deze reserve heeft een egalisatiefunctie. Aan deze reserve is in 2019 € 149.000 toegevoegd omdat minder aan de invoering omgevingswet is besteed dan is begroot. Daarnaast is € 25.000 aan de reserve onttrokken in verband met verhoging budget invoering omgevingswet.

Vaste passiva- Voorzieningen

Voorzieningen Stand per Dotatie Onttrekking Stand per
31-12-2018 2019 2019 31-12-2019
Voorziening wethouderspensioenen 3.236 1.022 89 4.168
Voorziening SPP 263 376 235 404
Latente belasting schuld VPB 20 - 20 -
Voorziening onderhoud sportvelden 82 55 137 -
Voorziening groot onderhoud rioleringen 1.431 406 172 1.664
Voorziening beheersplan kunstwerken 896 258 80 1.073
Voorziening onderhoud gebouwen 256 731 810 177
Voorziening Precariobelasting 5.377 2.064 7.441 -
Voorziening Begraafrechten 233 120 29 324
Totaal 11.794 5.032 9.015 7.811

Wethouderspensioenen (dotatie € 1.022.000, onttrekking van € 89.000)

In 2019 is € 89.000 onttrokken ten behoeve van pensioenuitkeringen. Daarnaast is was een storting van € 1 miljoen noodzakelijk. Per balansdatum 31 december 2019 zijn de actuariële berekeningen van toekomstige pensioenverplichtingen voor wethouderspensioenen geactualiseerd. Door een scherpe daling van de verplichte rekenrente (van 1,7 % naar 0,2%) was deze storting wettelijk verplicht om ervoor te zorgen dat de voorziening wethouderspensioenen per balansdatum toereikend is.

Voorziening SPP (dotatie € 376.000, onttrekking € 235.000)

In 2019 is € 235.000 onttrokken ten behoeve van aangegane verplichtingen in verband mobiliteit van personeel. Daarnaast is € 376.000 toegevoegd om de voorziening op peil te houden. 

Latente belastingschuld VPB (vennootschapsbelasting) (onttrekking € 20.000)

Er wordt tot en met 2019 geen belastingschuld verwacht, daarom is de voorziening geheel vrijgevallen.

Onderhoud sportvelden (dotatie € 55.000; onttrekking van € 137.000)

De voorziening onderhoud sportvelden heeft als doel de financiering van het groot onderhoud aan sportvelden op basis van het beheerplan sportvelden. Door het uitvoeren van het planmatig groot onderhoud kunnen grote investeringen worden uitgesteld. In 2019 is € 137.000 besteed aan groot onderhoud sportvelden en is € 55.000 toegevoegd om de voorziening op peil te houden.

Groot onderhoud riolering (dotatie € 406.000, onttrekking van € 172.000)

In 2019 waren de kosten voor groot onderhoud € 172.000. Er is € 406.000 gedoteerd. Hiervan is € 300.000 de jaarlijkse storting conform het GRP. Daarnaast is € 106.000 gestort om de voorziening op peil te houden. 

Vervanging en verbetering riool (onttrekking van € 118.000 en storting van € 475.000)

De voorziening vervanging en verbetering riool heeft als doel het dekken van de kosten van toekomstige investeringen in de vervanging en verbetering van het riool. Deze voorziening is conform de verslaggevingsvoorschriften in mindering gebracht op de investeringen in de riolering (zie de toelichting op de materiële vaste activa) en komt daarom niet voor op deze lijst met voorzieningen.

Jaarlijks wordt € 300.000 gestort in de voorziening (conform het GRP), daarnaast is er een extra storting gedaan van € 175.000 in verband met het in de tijd opschuiven van werkzaamheden. Er is in 2019 € 118.000 onttrokken aan de voorziening voor onder andere herinrichting Jan Eisengastrjitte te Gorredijk, reparatie inspectieput Overtoom te Gorredijk.

Beheersplan kunstwerken (dotatie 258.000, onttrekking van € 80.000)

In 2019 zijn de kosten voor groot onderhoud aan kunstwerken van € 80.000 onttrokken aan deze voorziening. Op basis van het meerjarig onderhoudsplan is € 258.000 aan de voorziening toegevoegd.

Onderhoud gebouwen (dotatie € 731.000, onttrekking van € 810.000)

Op basis van het meerjarenonderhoudsplan is € 731.000 toegevoegd aan deze voorziening. De kosten voor het groot onderhoud € 810.000 zijn ten laste van de voorziening gebracht.

Precariobelasting (dotatie € 2.064.000, onttrekking € 7.441.000)

Aan deze voorziening is in 2019 € 2.064.000 toegevoegd. Begin 2020 zijn de lopende procedures door de belastingplichtigen ingetrokken. De voorziening kan daarom volledig vrijvallen.

Begraafrechten (dotatie € 120.000, onttrekking € 29.000)

De verslaggevingsvoorschriften geven aan dat ontvangen begraafrechten die betrekking hebben op meerdere jaren opgenomen dienen te worden in een voorziening. Het deel dat betrekking heeft op 2019 is vrijgevallen.

Vaste passiva- Vaste schulden

Vaste schulden Stand per Opgenomen Rente Aflossing Stand per
31-12-2018 2019 2019 2019 31-12-2019
Bank Nederlandse Gemeenten 30.000 - 2.800 27.200
Leningen t.b.v. Woningbouwverenigingen 12.307 - 12.307 -
Totaal 42.307 - 15.107 27.200

De vaste schulden hebben voor € 27,2 miljoen betrekking op door de gemeente aangetrokken langlopende geldleningen. Daarnaast heeft € 12,3 miljoen betrekking op de langlopende leningen die doorgeleend zijn aan de woningbouwverenigingen. Deze leningen zijn door de gemeente aangetrokken en één op één doorgeleend zodat voor de gemeente geen nadeel ontstaat. De leningen t.b.v. woningbouwverenigingen zijn in 2019 volledig afgelost.

Een nadere specificatie staat bij de balanspost “Financiële vaste activa”. Daar zijn de aangetrokken leningen vermeld.

Vlottende passiva- Totaal specificatie

Vlottende passiva Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Netto-vlottende schulden 13.001 5.636
Overlopende passiva 5.648 6.523
Totaal 18.649 12.158

Vlottende passiva- Netto-vlottende schulden

Netto-vlottende schulden Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Kasgeldleningen 11.000 4.000
Crediteuren 2.001 1.636
Totaal 13.001 5.636

Onder netto-vlottende schulden worden verstaan die schulden die een rente typische looptijd kennen die korter is dan één jaar.

Vlottende passiva- Overlopende passiva

Overlopende passiva Boekwaarde Boekwaarde
31-12-2019 31-12-2018
Vooruitontvangen bedragen 796 1.077
Nog te betalen bedragen 4.852 5.445
Totaal 5.648 6.523
Vooruitontvangen bedragen Boekwaarde Vermindering Vermeerdering Boekwaarde
31-12-2018 31-12-2019
Nedvang zwerfafval 38 38 - -
Provincie Fryslan
Fietsoversteek 't Hou 22 22 - -
Gemeente Opsterland
Project Ervaren en Turf 557 97 - 460
Elkien
De Vlecke Gorredijk 387 85 - 302
Overige vooruitontvangen bedragen 73 73 34 34
Totaal 1.077 315 34 796

Niet uit de balans blijkende verplichtingen

Borgstellingen Boekwaarde Boekwaarde
Naam geldnemer 31-12-2019 31-12-2018
Stichting 't Buorskip B'zwaag-Olterterp 44 53
Woon Friesland 2.325 2.435
Indirect gegarandeerde geldleningen WSW en NWB 16.168 20.373
Particuliere woningbezitters 1.882 2.167
Totaal 20.419 25.028

Borgstellingen:

Onze gemeente staat per 31 december 2019 borg voor € 20,4 miljoen. Het bedrag is, conform de verslaggevingseisen, buiten de balans onder passiva verantwoord. In 2019 is € 8 miljoen afgelost op de geldleningen WSW en NWB.

Gemeentegarantie:

De borgstellingen in het kader van de regeling “gemeentegarantie” (particuliere woningbezitters) hebben betrekking op 53 verstrekte hypotheken (adressen). Deze afgegeven garanties lopen af, er komen geen nieuwe garanties bij. De verstrekte gemeentegarantie met het hoogste saldo is per ultimo 2019 € 105.957. Het gemiddelde gegarandeerde bedrag is € 31.446. Gezien de hoogte van de gegarandeerde leningen zal de waarde van de betreffende woningen hoger zijn dan het gegarandeerde bedrag. Het risico voor onze gemeente is daarom beperkt.

Overige niet uit de balans blijkende verplichtingen

COVID-19 (Corona)

De uitbraak van COVID-19 (Corona) eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Voor de aanpak van COVID-19 kijken wij wat we, aanvullend op de landelijk maatregelen van het Rijk, kunnen doen. Dit raakt veel beleidsterreinen van onze organisatie. We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming en hebben daarvoor de nodige interne maatregelen genomen.

Huurovereenkomst brandkranen

Het betreft hier een overeenkomst met Vitens (het waterleidingbedrijf) voor onbepaalde tijd.

Afvalverwerking, straatvegen en kolken zuigen

Met Omrin is een overeenkomst voor onbepaalde tijd afgesloten. De kosten voor afvalverwerking, straatvegen en kolken zuigen bedragen jaarlijks € 904.000.

Huur kopieerapparatuur

In 2014 is het aanbestedingstraject afgerond voor huur en onderhoud van multifunctional printers. Er is een huurovereenkomst afgesloten voor 3 jaar, met mogelijkheid om dit 2 keer een jaar te verlengen. De overeenkomst is ingegaan op 18 augustus 2014 en de kosten bedragen € 25.000 per jaar.

Overeenkomst Accountantsdiensten

Er is een nieuwe overeenkomst voor accountantsdiensten afgesloten met HZG accountants en adviseurs. De overeenkomst is van kracht met ingang van het boekjaar 2020 en heeft een looptijd van vier jaar en eindigt wanneer de accountantsdiensten over het boekjaar 2023 zijn afgerond. De overeenkomst kan tweemaal verlengd worden met één boekjaar. Omdat deze dienst in OWO verband is aanbesteed komt 1/3 deel ten laste van onze gemeente. De kosten per jaar voor onze gemeente bedragen € 48.000 (1/3 deel van € 144.000).

Overeenkomst onderhoud groen

Deze overeenkomsten zijn aangegaan voor bepaalde tijd. Deze hebben een looptijd van twee jaar, met ingang van juni 2017. De overeenkomst kan maximaal tweemaal één jaar verlengd worden. De kosten bedragen € 350.000 per jaar

Overeenkomst koffieautomaat

In 2017 is er een leaseovereenkomst betreffende de koffieautomaten. De vaste kosten bedragen per jaar € 13.880. De overeenkomst is aangegaan voor drie jaar met de mogelijkheid om dit met een jaar te verlengen.

Cultuureducatie
In 2018 is een dienstverleningsovereenkomst met Stichting Keunstwurk aangegaan voor inzet cultuurcoach voor basisscholen en speciaal onderwijs 2018-2020. De contractwaarde bedraagt € 72.000.

Beheer en onderhoud kunstwerken

In 2015 is een overeenkomst met De Boer en De Groot Civiele Werken aangegaan voor het beheer en onderhoud van kunstwerken (bruggen e.d.) 2015-2019. De contractwaarde bedraagt € 1.223.000 voor de gehele looptijd van het contract.

Buurtsportwerk 

In 2018 is een overeenkomst met Stichting Sport Frylân gesloten voor 4 jaar, looptijd 2018-2021 voor uitvoering van het project Buurtsportwerk Opsterland 2018-2021. De contractwaarde bedraagt € 403.300 voor de gehele looptijd van het contract.

Overzicht van baten en lasten met toelichting

Toelichting

Begrotingsrechtmatigheid

De door de raad vastgestelde begroting en begrotingswijzigingen zijn de norm voor de begrotingsrechtmatigheid. Bestedingen boven het vastgestelde begrotingsbedrag (lasten) per programma die niet door de raad zijn geautoriseerd zijn strikt genomen onrechtmatig. Er kunnen verschillende soorten begrotingsafwijkingen worden onderkend. Het hangt dan van de reden af of de overschrijding meetelt in het oordeel van de accountant. Uit onderstaande tabel blijkt dat er bij enkele programma's een overschrijding is bij de lasten. We hebben geconstateerd dat deze overschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en niet eerder bekend waren. De overschrijdingen vallen daarmee in de categorie “onrechtmatig, maar telt niet mee voor het oordeel”.

Wij verzoeken de raad deze overschrijdingen alsnog te autoriseren door middel van het vaststellen van de Jaarstukken 2019. Voor een toelichting op de overschrijding verwijzen we naar de financiële analyses bij de betreffende programma's.

Overzicht baten en lasten jaarrekening 2019

 Programma   Begroting 2019   Begroting 2019 incl wijz.   Jaarrekening 2019 
 0 Bestuur en ondersteuning      
 Baten            1.187           1.234           4.091
 Lasten            4.887           4.605           8.079
 Saldo           -3.700          -3.371          -3.988
       
1  Veiligheid      
 Baten                45               45               22
 Lasten            1.926           1.892           1.881
 Saldo           -1.881          -1.847          -1.859
       
2 Verkeer en vervoer      
 Baten               128              168              191
 Lasten            3.927           3.893           3.798
 Saldo           -3.799          -3.725          -3.607
       
3 Economie      
 Baten               886              886              563
 Lasten            1.364           1.248              705
 Saldo              -478             -362             -142
       
4 Onderwijs      
 Baten               334              334              346
 Lasten            3.276           3.164           3.526
 Saldo           -2.942          -2.830          -3.180
       
5 Sport, cultuur en recreatie      
 Baten               197              197              469
 Lasten            6.793           6.767           6.695
 Saldo           -6.596          -6.570          -6.226
       
6 Sociaal domein      
 Baten          10.334           9.321         10.600
 Lasten          38.305         39.532         41.796
 Saldo         -27.971        -30.211        -31.196
       
7 Volksgezondheid en milieu      
 Baten            6.301           6.301           6.559
 Lasten            7.361           7.181           7.715
 Saldo           -1.060             -880          -1.156
       
8 Bouwen, wonen en gronden      
 Baten            2.673           2.718           3.545
 Lasten            2.574           3.510           5.003
 Saldo                99             -792          -1.458
       
 Algemene dekkingsmiddelen       
 Baten      
 OZB            4.413           4.413           4.441
 Precariobelasting            1.300           1.900           7.458
 Gemeentefonds          46.718         47.258         47.289
 Dividend               190              190              190
 Financieringsfunctie               -52              -20              -19
 Totaal baten          52.569         53.741         59.359
 Lasten       
 OZB               766              766              707
 Voorziening Precariobelasting            1.300           1.900                -  
 Totaal lasten            2.066           2.666              707
 Totaal saldo algemene dekkingsmiddelen          50.503         51.075         58.652
       
 Overhead       
 Baten               365              368              658
 Lasten            5.907           7.959           8.225
 Totaal saldo overhead          -5.542          -7.591          -7.567
       
 Vennootschapsbelasting       
 Baten                 -                  -                 10
 Lasten                10               10                -  
 Totaal saldo vennootschapsbelasting              -10              -10               10
       
 Resultaat voor bestemming           -3.377          -7.114             -1.717
       
 Mutaties reserves       
 Baten            3.678           9.249           9.335
 Lasten               301              820           1.025
 Saldo            3.377           8.429           8.310
       
 Resultaat na bestemming                 -              1.315           6.593

Totaaloverzicht baten en lasten

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2018 Begroting 2019 (primair) Begroting 2019 (inc. wijzigingen) Realisatie 2019 Verschil begroting / realisatie 2019
Lasten 80.454 78.397 82.124 86.596 -4.472
Baten 79.992 75.020 75.313 86.401 -11.088
Saldo voor bestemming -462 -3.377 -6.811 -196 -6.616
Onttrekkingen 4.822 3.678 9.249 9.335 -86
Stortingen 4.361 301 820 1.025 -205
Mutaties reserves 462 3.377 8.429 8.310 119

Programma 0

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2018 Begroting 2019 (primair) Begroting 2019 (inc. wijzigingen) Realisatie 2019 Verschil begroting / realisatie 2019
Lasten 17.103 12.871 16.555 17.011 -456
Baten 58.493 54.122 55.344 64.118 -8.775
Saldo voor bestemming 41.390 41.252 38.789 47.108 -8.318
Onttrekkingen 4.822 3.678 9.249 9.335 -86
Stortingen 4.361 301 820 1.025 -205
Mutaties reserves 462 3.377 8.429 8.310 119

Programma 1

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2018 Begroting 2019 (primair) Begroting 2019 (inc. wijzigingen) Realisatie 2019 Verschil begroting / realisatie 2019
Lasten 1.997 1.926 1.892 1.881 11
Baten 25 45 45 22 23
Saldo voor bestemming -1.972 -1.882 -1.847 -1.859 12

Programma 2

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2018 Begroting 2019 (primair) Begroting 2019 (inc. wijzigingen) Realisatie 2019 Verschil begroting / realisatie 2019
Lasten 2.740 3.927 3.893 3.798 95
Baten 598 128 168 191 -22
Saldo voor bestemming -2.142 -3.800 -3.725 -3.607 -118

Programma 3

Bedragen x €1.000
Exploitatie Realisatie 2018 Begroting 2019 (primair) Begroting 2019 (inc. wijzigingen) Realisatie 2019 Verschil begroting / realisatie 2019
Lasten